N gày 12/5/1975 – tức chỉ 12 ngày sau khi miền Nam việt nam hoàn toàn giải phóng – tàu vận tải container SS Mayaguez, mang quốc tịch Mỹ, Thực hiện chuyến hải trình như thường lệ xuất phát từ Hong Kong đến Thái Lan, nhưng khi đang đi vào vùng biển 12 hải lý thuộc quần đảo Poulo Wai, nằm trong lãnh hải Campuchia, thì bất ngờ bị 2 thuyền cao tốc PCF của hải quân Khmer Đỏ nổ súng tấn công. Sau khi khống chế thành công thủy thủ đoàn, chúng đưa tàu SS Mayaguez về đảo Koh Tang và tuyến bố với báo giới rằng tàu SS Mayaguez đã xâm phạm lãnh hải của nhà nước Campuchia Dân chủ.

HẢI TRÌNH CUỐI CÙNG

chien tranh viet nam
Tàu SS Mayaguez

Được Hạ thủy tháng vào tháng 4/1944, ban đầu tàu SS Mayaguez là tàu chở hàng đơn thuần và mang tên SS White Falcon, con tàu này trực thuộc quyền quản lý của Ủy ban Hàng hải Hoa Kỳ. Nhưng Sau khi cuộc chiến tranh Thế giới thứ II kết thúc, nó được đổi tên thành US Santa Eliana và nó được hoán cải trở thành tàu chuyên dụng dùng để chở container với sức chứa lên đến 383 chiếc dưới hầm và 94 chiếc trên mặt boong. Năm 1964, một lần nữa con tàu này lại được đổi tên thành SS Sea và cuối cùng – năm 1965 – nó được đổi tên thành SS Mayaguez, với nhiệm vụ chuyên thực hiện các hợp đồng vận chuyển hàng hóa cho Chính phủ Mỹ.

Ngày 15/4/1975 – nửa tháng trước ngày miền Nam việt nam hoàn toàn giải phóng –  tàu SS Mayaguez đã cập bến Bạch Đằng, sài gòn mang theo 170 container hàng hóa, chủ yếu là hàng viện trợ cho chính quyền Việt nam cộng hòa. Sau đó tàu SS Mayaguez rời Saigon với 77 container, đa phần trong số này là hồ sơ, máy móc, thiết bị chuyên dụng của Đại sứ quán Mỹ tại Sài Gòn với số tiền được bảo hiểm lên đến 5 triệu USD tính vào thời điểm năm 1975.

Ngày 25/4, tàu SS Mayaguez cùng thủy thủ đoàn 38 người rời bến Bạch Đằng đi Hong Kong dưới sự chỉ huy của thuyền trưởng Charles T. Miller. Sau 14 ngày neo đậu ở cảng Victoria, Hong Kong để nhận thêm hàng, sáng ngày 9/5/1975, tàu SS Mayaguez nhổ neo trực chỉ cảng Sattahip, Thái Lan. Đến Trưa ngày 12/5, nó bắt đầu tiến vào vùng biển vịnh Thái Lan, trên hải trình quen thuộc cách hòn đảo Poulo Wai, của Campuchia 6 hải lý (11km).

Trước đó, tình hình chính trị ở campuchia đã có thay đổi lịch sử, lực lượng kháng chiến Khme Đỏ đã đánh bại quân đội của tướng Lonon, một chính phủ do Hoa kỳ hậu thuẫn, sau khi chiếm được thủ đô Phnom Penh và giành chính quyền ngày 17/4/1975, chính phủ Khmer Đỏ tuyên bố chủ quyền của họ trên mặt nước xung quanh các hòn đảo là 12 hải lý, mặc dù theo Công ước quốc tế về luật biển, các hòn đảo đặc thù nằm trên các tuyến hàng hải quốc tế như quần đảo Poulo Wai thì vùng lãnh hải của nó chỉ giới hạn trong vùng kiểm soát 3 hải lý tức khoảng 4,6km mà thôi.

Nhưng Bất chấp quy tắc quốc tế, chính phủ Khmer Đỏ vẫn cương quyết hành xử theo luật của riêng mình. Ngày 2/5, hải quân Khmer Đỏ đã bắt giữ 7 tàu đánh cá của Thái Lan, ngày 4/5, tàu cao tốc vũ trang của Khmer Đỏ tấn công một tàu hàng của Hàn Quốc và ngày 7/5, chúng bắn vào một tàu Thụy Điển và bắt giữ một tàu buôn mang cờ Panama giam giữ thủy thủ đoàn trong suốt 35 giờ.

Tất cả những hành động này đều diễn ra bất ngờ mà không có bất cứ sự cảnh báo nào trước đó của giới chức campuchia cho các tổ chức hàng hải thế giới, nên vì thế các tàu bè vận tải dân sự di chuyển trong vùng biển vịnh Thái Lan đã không kịp thay đổi lộ trình.

Trở lại với sự kiện tàu SS Mayaguez, vào lúc 14 giờ 18 phút ngày 12/5/1975, từ phòng điều khiển, thuyền trưởng Miller phát hiện một tàu cao tốc tấn công nhanh PCF treo cờ Campuchia Dân chủ lao về phía mình ở khoảng cách 1,5km. Chưa kịp phản ứng thì chiếc PCF đã bắn một phát đạn 76mm vào mũi tàu. Cùng lúc đó một chiếc PCF khác xuất hiện ở mạn phải, bồi thêm một loạt đại liên 12,8mm vào thành tàu.

Đứng trước sức ép của đối phương thuyền trưởng Miller đã Ra lệnh cho phòng máy giảm tốc độ về 0, một mặt ông ra lệnh phát tín hiệu cấp cứu theo quy ước quốc tế “mayday”, mặt khác ông dùng loa phóng thanh liên lạc với những người trên thuyền PCF nhưng thay vì trả lời, hai chiếc PCF áp sát tàu SS Mayaguez. Một lính Khmer Đỏ đứng trước mũi thuyền, một tay cầm khẩu súng phóng lựu B-41, một tay vẫy ra dấu cho tàu SS Mayaguez phải hạ thang dây xuống.

Vài phút sau đó, 9 lính Khmer Đỏ lên tàu SS Mayaguez. Bằng thứ tiếng Anh “bập bẹ”, chỉ huy nhóm Khmer Đỏ là Sa Mean ra lệnh cho thuyền trưởng Miller đổi hướng đưa tàu về cảng Ream thuộc địa phận tỉnh Kampong Som, campuchia . Giả Làm như không hiểu, thuyền trưởng Miller cho Sa Mean biết hệ thống radar trên tàu ông bị trục trặc nên ông không thể xác định chắc chắn chiếc SS Mayaguez đang ở vị trí nào, cũng như lại càng không biết SS Mayaguez đã xâm phạm lãnh hải Campuchia Dân chủ.

Vài phút nữa trôi qua, sau khi liên lạc với cấp chỉ huy, Sa Mean ra lệnh cho tàu SS Mayaguez phải đi về tỉnh Kampong Som. Giữa trưa ngày 13/5, SS Mayaguez thả neo ở đảo Koh Tang, cách Kampong Som 30 hải lý. Tiếp theo, Sa Mean dùng bộ đàm gọi một số tàu đánh cá ở Kampong Som tiếp cận tàu SS Mayaguez để đưa 39 thành viên thủy thủ đoàn về trại giam.

Thời điểm này, hải quân Mỹ đã nhận được tín hiệu cấp cứu của chiếc SS Mayaguez. Một máy bay trinh sát P3-Orion, Mỹ, cất cánh từ sân bay Utapao, Thái Lan lập tức lên đường tìm kiếm. Hình ảnh do P3-Orion gửi về cho thấy SS Mayaguez bị kèm chặt bởi 2 thuyền cao tốc treo cờ Campuchia Dân chủ nên hải quân Mỹ khẳng định SS Mayaguez đã bị Khmer Đỏ bắt.

Để cứu tàu và thủy thủ đoàn, họ điều động 2 máy bay phản lực cường kích Phantom F4, 1 phản lực tiêm kích F111-A, 2 phản lực cường kích A-7D Corsairs cùng 1 máy bay vận tải vũ trang AC-130 từ căn cứ Utapao, Thái Lan đến vùng biển Koh Tang, Campuchia.

15 giờ 54 phút ngày 13/5, các phi công phát hiện SS Mayaguez thả neo cạnh đảo Koh Tang với phần mũi tàu bị bắn vẫn đang bốc khói. Xung quanh nó là mấy thuyền đánh cá bằng gỗ cùng 2 chiếc PCF nên họ không hiểu chuyện gì đang xảy ra. 2 chiếc cường kích A-7D Corsairs chúi xuống, bắn vài loạt đạn cảnh cáo xung quanh chiếc SS Mayaguez thì bất ngờ nhìn thấy nhiều người Mỹ trên boong tàu qua cách ăn mặc của họ.

Tin tức do quan sát viên trên chiếc AC-130 báo về đã khiến Bộ Tư lệnh Hải quân Mỹ ở Thái Bình Dương tin rằng thủy thủ đoàn của SS Mayaguez có thể sẽ bị giam giữ trên đảo Koh Tang. Vì vậy, chỉ huy hải quân ra lệnh cho máy bay ngừng tấn công nhằm bảo vệ an toàn tính mạng các con tin, đề phòng trường hợp Khmer Đỏ giết họ để trả đũa.

19 giờ, khi những máy bay Mỹ đã rút hết, viên chỉ huy cầm đầu nhóm Khmer Đỏ bắt giữ tàu SS Mayaguez là Sa Mean ra lệnh cho thủy thủ đoàn 39 người xuống 4 ghe đánh cá rồi nổ máy hướng về Kampong Som. Tuy nhiên khi đến Kampong Som, vì sợ người Mỹ ném bom nên chỉ huy Khmer Đỏ ở đây từ chối tiếp nhận tù nhân. Cuối cùng, Sa Mean chuyển họ đến đảo Koh Rong rồi giam họ ở đó. Các cuộc hỏi cung liên tiếp trong 2 ngày đã khiến Khmer Đỏ tin rằng SS Mayaguez chỉ là một tàu dân sự, chở hàng thuê chứ không phải là “tàu do thám của CIA” như cáo buộc ban đầu.

Việc khám xét một số container do Khmer Đỏ tiến hành đã chứng minh lời khai của thuyền trưởng Miller và thủy thủ đoàn là thật bởi lẽ lính Khmer Đỏ không hề biết những khối sắt thép lằng nhằng trong container là những cụm linh kiện tháo rời từ máy tính IBM, đặt tại Đại sứ quán Mỹ ở Sài Gòn (năm 1975, một máy tính IBM dùng trong quân sự có thể chất đầy 1 căn phòng rộng 6m, dài 10m), mà Khmer Đỏ tin rằng nó là thiết bị của một… nhà máy dệt!

Kế hoạch giải cứu

Tại Nhà trắng thủ đô Washington, vào lúc 7 giờ 40 phút sáng ngày 12/5 (theo giờ Mỹ), Tổng thống mỹ G.Ford nhận được thư ký hội đồng an ninh thông báo về việc quân Khmer Đỏ bắt tàu SS Mayaguez.

Nửa tiếng sau, Bộ Quốc phòng Mỹ cũng nhận được tin này. 10 giờ, Hội đồng An ninh quốc gia Mỹ bao gồm Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao, Cơ quan tình báo quốc phòng DIA, Cơ quan Tình báo trung ương CIA, cơ quan tình báo Hải quân, tình báo Không quân và tình báo Lục quân tiến hành cuộc họp khẩn cấp. Trong cuộc họp, Tổng thống Ford đặt câu hỏi rằng liệu hành động của Khmer Đỏ có vi phạm luật pháp quốc tế về giao thông trên biển hay không? Câu trả lời mà ông nhận được từ tất cả các bên là “có”.

Đầu giờ chiều ngày 12/5, Bộ Ngoại giao Mỹ gửi công hàm đến Đại sứ quán Trung Quốc ở Washington, đề nghị Bắc Kinh gây sức ép, buộc Phnompenh trả tự do cho tàu SS Mayaguez cùng tất cả thủy thủ đoàn, đồng thời nhờ nơi này chuyển giúp một công hàm cho phía chính phủ Campuchia dân chủ, yêu cầu Phnom Penh lập tức phóng thích tàu Mayaguez. Tuy nhiên, cả hai công hàm đều không nhận được bất kỳ sự hồi đáp nào.

Sáng 13-5, Tổng thống Ford tiếp tục triệu tập Hội đồng An ninh quốc gia, yêu cầu cập nhật tình hình tàu SS Mayaguez và số phận của 39 thành viên thủy thủ đoàn. Tuy nhiên, đã không có thông tin tình báo nào được cập nhật vì khi chiếm được thủ đô Phnompenh, chính quyền Khmer Đỏ đã ra lệnh cho tất cả các cơ quan ngoại giao nước ngoài phải ngay lập tức rời khỏi lãnh thổ campuchia, cũng như thực hiện triệt để kế hoạch thanh lọc xã hội cuồng bạo, chúng đã ra lệnh cưỡng ép tất cả những người dân thành thị, những thành phần tri thức ưu tú ra khỏi các thành phố lớn như Phnompenh, Battambang, Siem Reap…đưa về làm việc ở các trại lao động khổ sai.

Điều này đã khiến cho mạng lưới điệp viên do CIA và một số quốc gia khác cài cắm bị phá vỡ hoàn toàn. Hội đồng An ninh quốc gia chỉ nắm được nguồn thông tin rất mơ hồ, rằng 39 thủy thủ người Mỹ hiện đang bị giam trên đảo Koh Tang trong khi trên thực tế thì họ đang bị quân Khmer đỏ giam giữ ở đảo Koh Rong, một hòn đảo cách Koh tang 12 hải lý.

Đến chiều 13/5/1975, một cuộc họp hội đồng an ninh quốc gia nữa được tiến hành. Do bị ám ảnh sự kiện đã xảy ra trong quá khứ khi tàu do thám của Hải quân Mỹ USS Peublo bị Phía CHDCND Triều Tiên bắt giữ trên biển hoàng hải năm 1968, khi cố tình xâm nhập lãnh hải thuộc quyền quản lý của bắc triều tiên. Và kết quả là thành viên thủy thủ đoàn đã bị đối phương giam giữ suốt 11 tháng, trước khi các giải pháp ngoại giao đạt được thành công, nên lần này Tổng thống Ford và các cố vấn của ông quyết định dùng biện pháp sử dụng vũ lực để giải cứu thủy thủ đoàn của tàu SS Mayaguez.

giai cuu tau SS Mayaguez

Cuối cùng một Kế hoạch giải cứu táo bạo đã được vạch ra, theo đó Không quân Mỹ sẽ dùng máy bay trực thăng đưa một nhóm tác chiến đặc biệt thuộc lực lượng thủy quân lục chiến mỹ, xuất phát từ vịnh Thái Lan bí mật đổ bộ lên đảo Koh Tang,  giải thoát tù nhân và chiếm lại con tàu, cùng lúc đó không quân chiến thuật sẽ chịu trách nhiệm ném bom oanh kích khu vực Kampong Som nhằm ngăn chặn mọi cuộc phản kích ứng cứu của lực lượng Khmer Đỏ.

Mục tiêu là giải thoát toàn bộ thủy thủ đoàn cũng như chiếm lại con tàu trong trường hợp xấu nhất nếu động cơ và hệ thống điều khiển của tàu SS Mayaguez không còn hoạt động được nữa thì nhóm giải cứu sẽ phải phá hủy toàn bộ con tàu.

Cuộc tấn công giải cứu được đích thân Trung tướng John J. Burns, Tư lệnh lực lượng thủy quân lục chiến trực tiếp chỉ huy. Thành phần tác chiến nòng cốt là 1 đại đội là các thành viên ưu tú nhất của Sư đoàn số 3 thủy quân lục chiến Mỹ, đang đồn trú ở quân cảng Subic Bay, Philippines, 1 đại đội thuộc Sư đoàn thủy quân lục chiến số 21 đóng ở căn cứ Okinawa, Nhật Bản, với quân số 100 người… cùng với 100 quân làm nhiệm vụ dự bị. lực lượng chịu trách nhiệm Vận chuyển là đôi bay bao gồm8 máy bay trực thăng MH-53. Về phía lực lượng không quân thuộc hải quân, tham gia hỗ trợ với 24 chiếc AD-7, 17 chiếc AC-130, 4 máy bay trinh sát vũ trang OV-10.

Bên cạnh đó, nhóm giải cứu còn được sự yểm trợ về hỏa lực pháo hạm của chiến hạm USS Coral Sea, cùng 2 tàu khu trục USS Henry Holt và USS Henr B. Wilson. Ngoài ra lực lượng giải cứu con tin còn nhận được sự sẵn sàng hỗ trợ từ 75 tình nguyện viên thuộc Lực lượng tác chiến đặc biệt của hải quân Hoa Kỳ, lực lượng này sẽ tham chiến trong trường hợp lực lượng thủy quân lục chiến gặp phải sự kháng cự mạnh của Khmer Đỏ trong quá trình giải cứu thủy thủ đoàn tàu SS Mayaguez.

Sáng 14/5, Tổng tham mưu trưởng quân đội Mỹ đã gửi mật lệnh cho Đô đốc Gayler, Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương và Tư lệnh Tập đoàn không quân chiến lược số 7, triển khai kế hoạch chiếm lại tàu SS Mayaguez.

Theo mật lệnh này, đầu tiên lực lượng không quân chiến lược Mỹ sẽ dùng máy bay B-52 ném bom hủy diệt cảng Kampong Som và sân bay Ream, lực lượng máy bay AD-7 sẽ chịu trách nhiệm tiêu diệt các mục tiêu còn sót lại. Sau đó, các tàu khu trục sẽ bắn phá vành đai phòng thủ của quân Khme đỏ bố trí quanh đảo để mở đường cho đội trực thăng chở lực lượng giải cứu tiến vào.

Tuy nhiên, do không nắm được chính xác tin tức các tù nhân của tàu SS Mayaguez hiện còn ở đảo Koh Tang hay đã được đưa về Kampong Som nên Đô đốc Gayler đề nghị bộ chỉ huy hủy kế hoạch tác chiến trên, theo ông chỉ nên dùng trực thăng bí mật thả lực lượng thủy quân lục chiến xuống đảo,­­­ dưới sự yểm trợ của máy bay AD-7 và AC-130, nhằm tránh cái mà vị đô đốc này gọi là “tổn thất ngoài dự kiến” Không đáng có. Cuối cùng kế hoạch của Gayler đã được thông qua.

Hết Phần 1

Next articleChiến tranh Việt Nam, Những tổn thất cuối cùng (2)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here